مالیات اسلامی

مالیات-اسلامی

مالیات اسلامی : ساختار فعلی که در مالیات اسلامی در کشور وجود دارد ، باعث ایجاد ناهماهنگی در اجرای این گونه از عوارض شده است . بی‌نظمی هایی چون پرداخت های چندگانه و موازی توسط مردم ، مخارج موازی و غیر هماهنگ دولت و مراجع تقلید ، کم‌توجهی برخی از مردم در پرداخت مالیات و وجوه شرعی ، بی‌توجهی به دو مالیات مهم اسلام یعنی زکات و خمس و نقش آن ها در تأمین بودجه کشور در قطع وابستگی به درآمد های نفتی و درنهایت غفلت نسبت به ظرفیت های فرهنگی جامعه در فرار های مالیاتی و یا کوتاهی در پرداخت آن .

مالیات اسلامی

در واقع علت اصلی این ناهماهنگی‌ها مربوط به نظام مالیات های اسلامی و متعارف کنونی بر می گردد که از قبل انقلاب به ارث رسیده است و تغییر چندانی در آن تاکنون صورت نگرفته است . بعد از پیروزی انقلاب و تحقق حاکمیت اسلام در کشور ، به همراه در تغییر نگرش نسبت به امور کشورداری و حکومتی ، انتظارات به حقی ایجاد شد که لزوم تحقق یافتن اهداف و مبانی اسلام را در تمامی زمینه ها به خصوص در ایجاد نظام اقتصادی را خواستار بود . به این منظور جریان اصلاحی شکل گرفت تا بتواند نظامی را ایجاد کند که با استفاده از مبانی و جهت گیری اسلامی و در عین حال مطابق با ساختار فرهنگی و اجتماعی کشور باشد . جریان مذکور در بعضی حوزه ها همچون بانکداری ، بنا به دلایل خاصی با سرعت و شتاب بیشتری پیش رفت ، اما برخلاف سابقه طولانی موجود در پرداخت های عبادی ، حکومتی و تکلیفی چون خمس ، زکات ، جزیه و خراج در تاریخ اسلام ، به نظر می رسید که برخی از دلایل مانع از این شده تا حساسیتی را که مسئولین برای اصلاح امور بانکی و خدمات آن ها بعد از انقلاب بخرج دادند ، در مورد مالیات ها نیز اعمال کنند .

می توان گفت که هیچ مالیات اسلامی در این سال ها جدا از نرخ ، شکل و پایه ای که بر آن ها وضع می شوند مورد اصلاح و تعدیل قرار نگرفته است . به این منظور در ادامه متن برخی از انواع مالیات اسلامی را معرفی خواهیم کرد تا فعالان اقتصادی ، شرکت ها ، مؤسسات ، افراد دخیل در حسابداری شرکت ها و خدمات حسابداری که بیشتر با مالیات ها سروکار دارند و حتی اشخاص عادی با اهمیت این نوع از مالیات ها بیشتر آشنا شوند .

دین اسلام برای توزیع مجدد درآمد ها و ثروت ها از دو نوع سایت استفاده می کند : سیاست های تکلیفی و سیاست های تشویقی . سیاست های تکلیفی شامل خمس ، زکات مال ، فطریه ، کفاره های مالی و سیاست های تشویقی چون صرف کردن اموال در امور خیر و در راه خدا ، به‌ویژه تأمین نیازهای نیازمندان می باشد . به همین منظور سیاست های تکلیفی (مالیات) خود را بر دو نوع ثابت و متغیر قرار داده است . مالیات های ثابت شامل زکات ، خمس ، جزیه و خراج و مالیات های متغیر شامل عوارضی هستند که در شرایط خاص و با توجه به وضع کشور و بر اساس نظر حاکمیت شرع وضع می شوند.

 

زکات

زکات این مالیات اسلامی بر دو نوع است ، زکات اموال و زکات فطریه . زکات اموال به صورت سالانه و بر برخی از اموال وضع می شود که عبارتند از گندم ، جو ، کشمش و خرما در غلات ، گاو ، گوسفند و شتر در میان حیوانات و طلا و نقره در میان جواهرات . دین اسلام علاوه بر اینکه میزان این مالیات ها را به طور دقیق مشخص تعیین نموده است موارد مصرف را نیز در آن ها کاملاً مشخص است . این مبالغ باید در مورد فقرا و مساکین ، عاملان یا مأموران زکات ، ایجاد الفت بین قلوب مسلمانان ، آزادگی بردگان ، بدهکاران ، در راه خدا و برای در راه ماندگان به مصرف برسد . زکات فطریه نیز با این صورت است که هر فردی که عاقل ، بالغ و هوشیار ، فقیر و بنده کسی نباشد موظف است در غروب آفتاب شب عید فطر برای خودش و کسانی که نان‌خور او هستند ، به ازای هر نفر یک صاع گندم تقریباً نزدیک به سه کیلو و یا معادل ارزش ریالی آن را طبق نظر مراجع تقلید به عنوان زکات به افراد مستحق بدهد .

 

خمس

خمس از جمله مالیات های ثابت اسلامی است که میزان و موارد اعمال آن همواره ثابت و مشخص است . در این مالیات معادل یک پنجم برخی از اموال افراد درصورتی که شرایط لازم را دریافت کند مشمول مالیات خواهد شد . خمس به منفعت کسب ، معدن ، گنج ، مال حلال مخلوط با حرام ، جواهرات بدست آمده ناشی از غواصی در دریا ، غنیمت های جنگی و زمینی که کافر ذمّی از مسلمان بگیرد تعلق خواهد گرفت . خمس در اسلام بر شش مورد وضع می شود و موارد مصرف آن نیز در ۶ مورد است . سهمی برای خدا ، سهمی برای رسول خدا و ذی القربی و سه سهم برای یتیم ، مسکین و در راه ماندگان .

جزیه

این نوع مالیات از اهل کتاب ساکن سرزمین های اسلامی و از کفاری که در پناه دولت اسلام زندگی می کنند گرفته می شود . این مالیات در برابر حفظ جان و مال این افراد از آن ها اخذ می شود . جزیه می تواند هم به صورت سرانه وضع شود و هم می تواند تحت عنوان مالیاتی بر زمین‌های تحت تسلط آن ها وضع گردد . در هر صورت مقدار جزیه تنها با حکم حاکم اسلامی تعیین می شود .

 

خراج

مهم ترین مالیات اسلام در طول تاریخ خراج است که بر زمین های که توسط مسلمانان از غیر مسلمانان فتح می شد اعمال می گشت . این اراضی به مالکیت دولت در می آمدند و حکومت با در اختیار گذاشتن آن ها به افراد از آن ها مالیات دریافت می کرد . میزان این مالیات با حاصلخیزی و نوع محصول کشت شده تناسب داشته است .

مالیات های متغیر

این نوع از مالیات ها در موارد و شرایط خاص وضع می شوند و مقدار آن ها ثابت نیست ، چرا که بر اساس مصلحتی تعیین می شوند که حاکم شرع در نظر دارد و یا به منظور تأمین هزینه های ضروری . از آن ها تحت عنوان مالیات حکومتی نیز نام می برند و سهم آن ها در تأمین مخارج دولت پایین است . برای نمونه می توان از زکات مال‌التجاره در زمان پیامبر (ص) و وضع مالیات بر اسب ها در زمان حضرت علی (ع) نام برد .

مطالب مرتبط

3 thoughts on “مالیات اسلامی

  1. کامیار نوشهری گفت:

    سلام
    بیشتر مالیات های اسلامی بر اساس تصمصم خود فرد در پرداخت هستند ولی افراد زیادی ان ها را پرداخت نمی کنند
    آیا میتوان برای آن ها الزاماتی چون مالیات بر ارزش افزوده و یا درآمد در قاتون متصور بود ؟

    1. mos گفت:

      سلام
      از لحاظ قانونی در برخی موارد هنوز ماده واحده ای وجود ندارد ولی از لحاظ شرعی شخص ملکف به پرداخت آن می باشد .

  2. سیامک معبدی گفت:

    سلام
    به نظر من قوانین مالیاتی ایران کلا از تمام نقاط دنیا گرفته شده به صورتی که بیشترین نفع را برای دولت داشته باشد و کسی زیاد به اسلامی بودن یا نبودن آن اهمیتی نمی دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *